Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Kielcach

Światowy Dzień Mózgu

Obchodzony 22 lipca Światowy Dzień Mózgu ustanowiony został przez Światową Federację Neurologii. Celem jest zwiększenie świadomości społecznej na temat zdrowia neurologicznego, profilaktyki chorób mózgu oraz wsparcia osób z problemami neurologicznymi.

Mózg -  sekundę przetwarza miliony informacji, kontroluje bicie serca, generuje myśli i pozwala  odczuwać emocje. To tylko część  procesów jakie zachodzą w najbardziej fascynującym, a zarazem najbardziej zapracowanym narządzie ludzkiego organizmu. Współczesny styl życia – pełen powiadomień, stresu i niedosypiania – to dla mózgu prawdziwy bieg z przeszkodami. Na szczęście natura wyposażyła go w niezwykłą cechę jaką jest jego neuroplastyczność. Oznacza to, że mózg potrafi się regenerować, przekształcać i uczyć przez całe życie. Wszystko zależy od tego, jak sami traktujemy go (siebie) na co dzień.

Jak wspomóc mózg? Dobra kondycja psychiczna i świetna pamięć nie są dziełem przypadku. To wynik prostych, codziennych wyborów.

 Paliwo.

Mózg składa się w około 75 proc. z wody i zużywa aż 20 proc. energii całego organizmu. Kocha zdrowe tłuszcze. Kwasy Omega – 3 budują błony komórkowe i poprawiają wydajność mózgu. Znajdziesz je w tłustych rybach (łosoś, makrela), orzechach włoskich, siemieniu lnianym i nasionach chia. Witaminy z grupy B wspierają układ nerwowy i ułatwiają powstawanie neuroprzekaźników. Wypij szklankę wody przed poranną kawą i dorzuć do menu garść orzechów włoskich lub awokado. Wypita szklanka wody przed snem zmniejsza ryzyko nocnego udaru mózgu. W codziennym funkcjonowaniu naszego organizmu nawet niewielkie odwodnienie może prowadzić do mgły mózgowej, spadku koncentracji i bólu głowy.  Dieta dla mózgu powinna być bogata w antyoksydanty, które chronią komórki mózgowe przed stresem oksydacyjnym i przedwczesnym starzeniem się. Bogactwem antyoksydantów wyróżniają się owoce jagodowe (borówki, truskawki, maliny), gorzka czekolada i zielona herbata.

Reset.

Zadbaj o dobry sen. Podczas głębokiego snu w mózgu uruchamia się "system czyszczący", który usuwa toksyny i porządkuje wspomnienia. Podczas głębokiego snu układ glimfatyczny mózgu ,,wypłukuje", toksyczne białka np. beat-amyloid, których nagromadzenie wiąże się ze spadkiem funkcji poznawczych.  Odłóż telefon na 60 minut przed pójściem do łóżka. Niebieskie światło oszukuje mózg, że wciąż jest dzień.

 Trening.

Rutyna to największy wróg intelektu. Brak nowych bodźców sprawia, że połączenia nerwowe słabną. Mózg zachowuje się podobnie jak mięśnie w tej kwestii. Zrób coś inaczej: umyj zęby niedominującą ręką lub wróć do domu zupełnie nową trasą. Sięgaj po łamigłówki, gry planszowe. Opanowanie nowej umiejętności takiej jak nauka języka obcego, gry na instrumencie, tańca – układu choreograficznego, majsterkowanie, wymuszają na mózgu tworzenie nowych skomplikowanych ścieżek neuronowych.  Trenowanie aktywności poznawczej poprzez czytanie książek, grę w szachy, rozwiązywanie krzyżówek czy Sudoku to świetna gimnastyka dla umysłu. Ważne, aby wyzwania nie były rutynowe.

 Tlen.

Aktywność fizyczna stymuluje wydzielanie BDNF – białka, które działa jak "nawóz" dla nowych neuronów.  Wyjdź na 20-minutowy, szybki spacer bez telefonu i słuchawek. Daj myślom swobodnie popłynąć.  Ruch pozwala zredukować kortyzol, który dosłownie uszkadza hipokamp (główny ośrodek pamięci mózgu). Skuteczną tarczą są techniki relaksacyjne, medytacja i kontakt z naturą.

Trzyminutowy Detoks dla przebodźcowanych.

Jeśli czujesz "mgłę mózgową", masz problemy z koncentracją, gonitwę myśli – wypróbuj technikę „oddechu pudełkowego”, stosowaną m.in. przez pilotów i służby ratunkowe w celu natychmiastowego obniżenia poziomu kortyzolu:

  1. Wdychaj powietrze nosem przez 4 sekundy. 2. Wstrzymaj oddech na 4 sekundy. 3. Wypuszczaj powietrze ustami przez 4 sekundy. 4. Wstrzymaj oddech na pustych płucach na 4 sekundy.

*Powtórz ten cykl 4 razy. Twój mózg podziękuje Ci za dopływ tlenu i spokoju.

Przygotowany materiał opiera się na współczesnej wiedzy neurobiologicznej, badaniach z zakresu medycyny stylu życia oraz oficjalnych danych organizacji zdrowotnych.

  • Święto i organizacja „Światowy Dzień Mózgu (World Brain Day)”: Ustanowiony i koordynowany co roku (22 lipca) przez „Światową Federację Neurologii (World Federation of Neurology - WFN)”. Kampanie koncentrują się na profilaktyce i edukacji zdrowotnej.
    2. Zużycie energii, dieta i nawodnienie. Harvard Medical School: Publikacje „Nutritional psychiatry: Your brain on food” oraz analizy dr Evy Selhub wskazujące na bezpośredni wpływ diety oraz nawodnienia na neuroplastyczność i poziom energii w mózgu (który mimo małej masy konsumuje ok. 20% glukozy i tlenu z organizmu).
    3. System „czyszczący” mózg podczas snu. Odkrycie układu glimfatycznego: Badania dr Maiken Nedergaard z University of Rochester Medical Center (opublikowane m.in. w magazynie Science). Wykazały one, że podczas głębokiego snu (faza NREM) przestrzeń międzykomórkowa w mózgu zwiększa się, co pozwala na „wypukanie” toksyn, w tym beta-amyloidu odpowiedzialnego m.in. za chorobę Alzheimera.
    4. Ruch a białko BDNF. Harvard Medical School: Badania prof. Johna Rateya (autora książki „Spark: The Revolutionary New Science of Exercise and the Brain”), wykazujące, że wysiłek aerobowy drastycznie zwiększa poziom BDNF (mózgopochodnego czynnika neurotroficznego), stymulującego rozwój nowych komórek nerwowych.
    6. Oddech pudełkowy (Box Breathing) Zarządzanie stresem:Metoda opracowana i stosowana przez S Navy SEALs (spopularyzowana przez Marka Divine'a), oficjalnie rekomendowana przez  American Institute of Stress (AIS)  jako jedno z najszybszych narzędzi do stymulacji nerwu błędnego i obniżania poziomu kortyzolu we krwi.
  • Oprac. Dział Promocji Zdrowia WOMP.