Aktualności

Drodzy Nauczyciele, Drodzy Uczniowie,

Przedstawiamy Wam kilka zagadnień związanych  z profilaktyką zdrowotną w środowisku szkolnym, obejmującą dwa przenikające się obszary: wsparcie dobrostanu nauczycieli narażonych na obciążenia zawodowe oraz edukację i ochronę zdrowia młodzieży.

Drodzy Nauczyciele,

Wasz głos jest Waszym narzędziem pracy.  Aby uniknąć trwałych skutków uszkodzenia narządu głosu, odpowiednia profilaktyka i higiena aparatu mowy są kluczowe w codziennej pracy dydaktycznej. Przypominamy kilka technik i ćwiczeń    z zakresu emisji głosu.

Technika emisji i ergonomia mowy:

 - Mówienie na podparciu oddechowym (tor brzuszno-przeponowy): Zastąp oddech piersiowy głębokim wdechem z udziałem przepony. Zapewnia to stabilny strumień powietrza, zmniejsza napięcie mięśni szyi i krtani oraz pozwala mówić głośniej bez nadwyrężania strun głosowych.

- Miękka artykulacja dźwięku: Unikaj twardego, gwałtownego wydobywania głosu (tzw. "chrząkania" lub zrywania dźwięku na początku zdania). Inicjuj mowę łagodnie, co zapobiega mechanicznemu urazowi fałdów głosowych.

- Właściwa artykulacja i rezonans: Wykorzystuj naturalne rezonatory (jamę ustną, nosową i gardłową) poprzez szerokie, staranne otwieranie ust podczas mówienia. Dobra artykulacja poprawia zrozumiałość mowy bez konieczności podnoszenia głośności.

- Równomierne tempo mowy: Prowadź lekcję w umiarkowanym tempie, stawiając pauzy na wdech. Unikaj mówienia na "resztkach powietrza".

 Codzienna higiena i nawilżanie narządu głosu:

• Regularne nawadnianie organizmu: Pij małe łyki wody niegazowanej (o temperaturze pokojowej) co 10–15 minut podczas zajęć. Odwodnienie wysusza śluzówkę krtani, zwiększając tarcie fałdów głosowych.
• Kontrola mikroklimatu w klasie: Dbaj o regularne wietrzenie sali na przerwach oraz optymalną wilgotność powietrza (40–60%). Suche powietrze i pył z kredy lub tablic ścieralnych działają drażniąco.
• Unikanie nawykowego chrząkania: Chrząkanie powoduje gwałtowne zderzanie się fałdów głosowych i nasila podrażnienia. Zamiast chrząkać – przełknij ślinę lub napij się wody.
• Regeneracja i odpoczynek: Stosuj zasadę ciszy po intensywnym dniu pracy. Ogranicz mówienie w hałaśliwym otoczeniu po godzinach pracy.

Szybkie ćwiczenia rozgrzewające (2-3 minuty przed lekcją):

• Rozluźnienie szyi i barków: Wykonaj kilkukrotne krążenia ramion w tył oraz powolne skłony głowy na boki, aby odbarczyć napięcia w okolicy krtani.
• Parskanie wargami: Dmuchaj przez rozluźnione usta (jak koń), wydając delikatny dźwięk "brrr". Ćwiczenie to aktywuje przeponę i rozluźnia usta oraz policzki.
• Mruczenie na rezonansie: Wymawiaj przedłużone "mmm..." na wygodnej dla siebie wysokości głosu, czując delikatne drgania na wargach i w kościach twarzy.

Kiedy udać się do lekarza (foniatry / laryngologa)?

Podstawowym sygnałem alarmowym jest chrypka trwająca dłużej niż 2 tygodnie, a także bezgłos (afonia), uczucie "przeszkody" lub palenia w gardle oraz szybkie męczenie się głosu podczas prowadzenia zajęć.

 Drodzy Uczniowie,

 Wśród rówieśników w szkole czyhają na Was wszelakie pokusy i czasem skłaniają do nieodpowiedzialnych zachowań, których konsekwencje determinują zdrowie na lata. Wiadomym jest, że palenie jest niezdrowe. Dym papierosowy zawiera 7000 substancji a 250 z nich ma charakter toksyczny. Natomiast co najmniej 70 z nich to substancje rakotwórcze.

Nie pal, nie szkodź sobie i nie szukaj alternatywy. Po prostu nie sięgaj.

Sądzisz, że e-papierosy to bezpieczna alternatywa?

Popularne "vape’y" i e-papierosy są reklamowane jako pachnąca i bezszkodowa zabawa. Jednak to, co trafia do płuc, to nie zwykła para wodna, lecz chemiczny aerozol wypełniony toksycznymi substancjami. Głównym składnikiem jest glikol propylenowy, który podgrzewany wytwarza parę podrażniającą drogi oddechowe. Producenci glikolu propylenowego ostrzegają na etykietach przed jego wdychaniem. Skład chemiczny płynów do e-papierosów ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo ich użytkowania. Niektóre substancje, nawet w niewielkich ilościach, mogą stanowić potencjalne zagrożenie dla zdrowia.

Jak e-papierosy wpływają na Twój organizm?

• Mózg i nauka: Nikotyna w wieku nastoletnim zaburza rozwój korowo-mózgowy. Osłabia koncentrację, pamięć, zdolność uczenia się oraz zwiększa poziom niepokoju i podatność na stres.
• Układ oddechowy: Powoduje przewlekłe zapalenia dróg oddechowych, podrażnienia gardła, duszności, a w skrajnych przypadkach ostre uszkodzenie płuc.
• Forma fizyczna: Obniża wydolność organizmu, co szybko odczujesz podczas treningów, na WF-ie czy chociażby wbiegając po schodach.
• Portfel: Codzienne korzystanie z e-papierosów to setki złotych miesięcznie wypuszczone z dymem.

Nie daj się wkręcić w uzależnienie!

Uzależnienie od nikotyny zakrada się niepostrzeżenie. Jeśli zauważasz u siebie potrzebę sięgania po vape’a w stresie, na przerwie czy dla "zajęcia rąk" – to znak, że Twój organizm się uzależnia

Szukasz wsparcia lub chcesz rzucić? Rozmawiaj ze szkolnym pedagogiem, psychologiem lub skonsultuj się z Ogólnopolską Telefoniczną Poradnią Pomocy Palącym: 801 108 108 lub 22 211 80 15.

Nauczycieli zachęcamy także do korzystania z realizowanego przez WOMP Programu Ochrony Głosu. Więcej informacji znajduje się tutaj:

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Kielcach

Z okazji rozpoczęcia nowego roku szkolnego 2026/2027 życzymy Nauczycielom, Rodzicom i Uczniom dużo zdrowia, cierpliwości oraz niesłabnącej energii do działania  w realizacji zadań, jakie stawia przed Wami kolejny rok edukacji.

Materiał opracowany przez Dział Promocji Zdrowia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Kielcach.